Xem thêm:

Tập lái và thi lấy bằng lái
Nguồn : báo Người Việt
Phạm Ðình



Cái bằng lái xe đúng là một “bửu bối” cho cư dân của những quốc gia đất rộng người thưa như Mỹ và Canada. Có bằng lái, chân chúng ta không khác gì như được gắn “đôi hia bảy dặm” để du hành đây đó. Nghe người ta nói vậy thì quen miệng lặp lại, nhưng Phạm Ðình nghĩ chắc chẳng có đôi hia nào ngon lành như những cái xe hơi láng o bon bon chạy trên hệ thống xa lộ tân tiến nhất thế giới như tại Mỹ hiện nay. Nhìn thấy là muốn ngồi ngay vào sau tay lái rồi! Nhưng phải lấy cho được bằng lái đã. Lần trước đã nói về việc thi lấy bằng viết, cũng gọi là giấy phép tập lái. Hôm nay, chúng ta cùng thảo luận về bước kế tiếp: Tập lái và thi tay lái.


I. Tập lái

Với bằng viết (learner permit) chúng ta được quyền tập lái trên đường phố và xa lộ, với điều kiện phải có một tài xế có bằng hợp lệ và chín chắn - tuổi được qui định có tay lái chín chắn là 25 tuổi tại California - ngồi bên cạnh để kềm chế và chỉ dẫn... cho đến khi nào mình cảm thấy tự tin về khả năng điều khiển tay lái thì lấy hẹn để đi thi. Lần đi thi này gọi là Road Test hay Driving Test.

Trong khi học lái, bạn cần “làm chủ” những tình huống sau đây:

• Lưu ý về sự chuyển động trên đường phố của dòng xe cộ cùng chiều, nghịch chiều, khách bộ hành - bằng ánh mắt, nhìn qua vai, và sử dụng hệ thống kính.

• Biết đánh đèn hiệu (signal) khi đưa xe vào hoặc ra khỏi dòng lưu thông, khi quẹo, hoặc khi đổi lane.

• Biết di chuyển bằng một tốc độ hợp lý theo đúng qui định luật pháp (xem bảng chỉ vận tốc tối đa): không đi quá nhanh hoặc quá chậm.

• Biết sử dụng các phương tiện an toàn: đèn hiệu, dây an toàn (seat belt), điều chỉnh kính, cửa sổ, cửa ra vào...

• Giữ một khoảng cách phải chăng đối với xe đằng trước và các xe khác.

• Làm chủ được tay lái khi xe trên đường.

• Chấp hành luật giao thông.

• Lái xe trong khu vực dân cư và khu vực thương mại, khu vực trường học, bệnh viện...

• Lái xe trong những tình huống đặc biệt khi gặp xe cấp cứu, xe cứu hỏa...

Ðồng thời, nhuần nhuyễn những động tác sau đây:

• Lui xe, cũng gọi là “de” xe về phía sau.

• Lái xe qua ngã tư: ngã tư có đèn giao thông, ngã tư không đèn, ngã tư có bảng Stop sign.

• Quẹo phải ở ngã tư, quẹo trái ở ngã tư.

• Ðổi sang lane trái, đổi sang lane phải.

• Ðậu xe trong bãi, đậu xe ngoài lề đường...

Chủ yếu là như thế. Nhưng ít khi người nhà có thể tự huấn luyện cho nhau được, là vì “thầy” không đủ kiên nhẫn, hay đúng hơn, không đủ bình tĩnh đối phó những trường hợp nguy hiểm khi “vô lăng” nằm trong tay một người chưa có chút kinh nghiệm nào.

Trong trường hợp người nhà tập lái cho nhau... thế nào hàng cây bên đường cũng được nghe những câu đối đáp đại khái như sau:

- Trời ơi! Ðã bảo dừng mà sao vẫn cứ chạy tới, ủi đít người ta à?

- Biết rồi, nhưng ông cũng phải từ từ, người ta chưa quen mà gắt um lên như vậy thì bố ai học được.

Rồi người học trò, đa phần là người vợ, mở cửa xe quày quả bước đi. Ông chồng - huấn luyện viên bất đắc dĩ - tò tò theo sau, cố gắng nói vớt:

- Thì anh phải nói vậy em mới “tốp” lại ngay, chứ để em chạy tới là gây tai nạn rồi.

- Thôi, không học với ông nữa. Ngày mai tôi thuê người dạy...

Hầu hết các buổi dạy kết cục như thế. Có thể hai vợ chồng vẫn tiếp tục tập lái với nhau vào ngày hôm sau. Có thể người vợ đành chịu mất vài trăm đô thuê huấn luyện viên chuyên nghiệp đến dạy, mặc dầu “nghĩ lại cũng tội, nhưng mà ổng gắt quá mình chịu không được!”

Thực sự huấn luyện viên chuyên nghiệp không “khá” hơn bao nhiêu ở cái mục... gắt gỏng trước những sai sót của học viên. Ấy là chưa kể, có những vị thầy nóng nảy muốn kết thúc khóa học cho mau để có thể thâu nhận người mới. Ðó là nhận xét của nhiều người trong số các học viên mà chúng tôi có dịp tìm hiểu. Chỉ có một thiểu số may mắn gặp được những huấn luyện viên điềm đạm và bình tĩnh uốn nắn sự vụng về của học trò trong những ngày mới ngồi sau tay lái.

Dù trong trường hợp nào chăng nữa, học với một thầy chuyên dạy lái cũng có những lợi điểm sau:

1. Chiếc xe có thêm dụng cụ an toàn, ít nhất là một bộ thắng nữa đặt dưới quyền điều khiển của huấn luyện viên. Nhờ đó, người thầy có thể phản ứng kịp thời trước những trường hợp nguy hiểm. Ở nhiều tỉnh bang Canada, ngoài bộ thắng phụ thuộc, các xe dạy lái buộc phải trang bị thêm một vô lăng bên tay phải cho người thầy. Gặp tình thế gay cấn, trong lúc học trò đang lúng túng, thầy chỉ việc “vận sức” bẻ một đường là chiếc xe đi đúng tuyến an toàn!

2. Huấn luyện viên phải đáp ứng nhiều đòi hỏi pháp lý về tay nghề, về phương pháp, và về đạo đức chức nghiệp trước khi được cấp môn bài (license). Khỏi cần nói là làm việc có phương pháp đương nhiên phải hiệu quả hơn. Tuy nhiên trong thị trường “thượng vàng hạ cám,” không phải ai xưng là huấn luyện viên đi dạy lái lấy tiền đều có môn bài cả đâu!

3. Xe dạy lái có đầy đủ bảo hiểm cho thầy trò. Nhưng chẳng ai muốn để tai nạn xảy ra do sự vụng về của người tập lái. Vì thế, học với ông xã yêu dấu hay ông huấn luyện viên (đa số là phái nam, rất tiếc!) cô học trò vẫn bị... la mắng như thường!

Ðể có được những quyền lợi chính đáng, chúng ta đừng ngần ngại hỏi rõ trước khi “chọn mặt gửi vàng,” ít nhất về 3 điểm vừa nêu: Xe có thêm dụng cụ an toàn không? Thầy có license dạy lái hay không? Và, chiếc xe có bảo hiểm đầy đủ không?

Theo truyền thống của nghề dạy lái tại Little Saigon, Quận Cam, huấn luyện viên thường “bao đậu,” nghĩa là bảo đảm dạy cho đến khi thi đậu mới hết trách nhiệm. Bảo đảm nghe thì hay. Nhưng nếu lệ phí đã trả hết cho thầy trước khi đi thi, thì những giờ học sau đó - nếu chẳng may chưa đậu - chắc chắn sẽ... chua chát lắm! Vì thế, các bạn cần thương lượng dứt khoát về tiền bạc để khỏi gây khó nghĩ về sau.

Trình bày một thực tế như vậy, người viết không có ý coi nhẹ nghề dạy lái. Nghề nghiệp luôn luôn là cao quí. Chỉ có những người lạm dụng thì khách hàng mới cần đề phòng mà thôi. Chúng tôi tin rằng, giúp người học phân biệt “vàng thau” giữa chợ đời chính là góp phần với những huấn luyện viên chuyên nghiệp trong việc đào tạo những tay lái vững vàng, làm tăng sự an toàn trên đường phố. Ước mong có thêm những vị thầy điềm tĩnh và nhẹ nhàng chỉ bảo, giúp người chân ướt chân ráo qua khỏi sự “khủng hoảng” ban đầu.

II. Ði thi tay lái (Driving Test)

Khi thi viết, bạn có thể ghé DMV vào bất cứ giờ nào thuận tiện. Nhưng khi thi tay lái, chúng ta phải gọi điện thoại để lấy hẹn. Vào ngày thi, mình đưa xe đến, dĩ nhiên được điều khiển bởi một người đã có bằng lái hợp lệ, trình giấy phép tập lái, và giấy tờ bảo hiểm.

Thủ tục thi sẽ gồm có 3 phần:

1. Kiểm tra các yếu tố an toàn và hợp lệ trên xe, như có đủ 2 bảng số trước sau, hệ thống kính chiếu hậu, kính hông, kính chắn gió trong sáng và bao quát, dây seat belt, thắng, cửa kính có thể quay lên xuống...

2. Kiểm tra sự rành rẽ của thí sinh về các dấu hiệu tay (arm signal) - như rẽ phải, rẽ trái, chậm lại hoặc dừng lại...

3. Kiểm tra tay lái: phần kiểm tra chính thức bắt đầu khi giám khảo cho thí sinh nổ máy để xe lăn bánh. Nên nhớ rằng giám khảo không có ý đánh lừa, hoặc làm khó. Vai trò của họ là đánh giá các thao tác lái xe của thí sinh.

Nếu vi phạm một trong các lỗi nặng sau đây thì cuộc thi bị ngưng lại tức thì:

• Chạy xe với vận tốc ít nhất trên 10 dặm hoặc dưới 10 dặm so với vận tốc hợp pháp.

• Không nhìn qua vai khi đổi lane, hoặc từ trong lề nhập vào dòng lưu thông.

• Vượt đèn đỏ.

• Không biết dùng gạt nước, phục hồi độ trong sáng cho kính khi trời mưa.

Tâm lý tự nhiên của thí sinh là lo lắng và hơi run. Nhưng không ai có thể tỏ ra bất lịch sự, khinh thường hoặc làm khó bạn hơn mức cần thiết. Nếu nhận thấy có những dấu hiệu bất thường này, chúng ta có thể khiếu nại với cấp trên của người giám khảo đó tại DMV.

Cuộc thi lái sẽ kéo dài chừng 20 phút để giám khảo có đủ giờ quan sát cách điều khiển xe của thí sinh trong các tình huống và động tác căn bản như đã nêu ở phần I. Nếu chẳng may bị rớt, bạn cứ yên tâm. Chúng ta có cả thảy 3 cơ hội. Sau lần rớt thứ nhất, bạn chỉ cần đóng lệ phí $6 cho mỗi lần thi kế tiếp. Bị rớt tới 3 lần bạn mới phải xóa bài làm lại, và đóng lệ phí như người mới.

Khi được công nhận đậu (pass the test), bạn sẽ được cấp bằng lái tạm có giá trị trong 60 ngày. Bằng lái xe chính thức có ảnh sẽ được gửi về tận nhà trong ít tuần lễ sau đó. Xem lại tên, địa chỉ và ngày tháng năm sinh. Bởi vì đây cũng là cái thẻ căn cước của chúng ta. Nếu không chính xác, cần yêu cầu để điều chỉnh ngay.

Bây giờ, bạn có thể tự mình điều khiển tay lái, cùng với cái xe đi khám phá thiên nhiên cao rộng. Con đường trước mặt như một tương lai thênh thang đang mở ra trước vòng bánh xe của bạn.

Trường hợp 1: người có năng lực, ở đây có thể hiểu là có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc, tiếng Anh tốt, và nếu đang làm việc tại một công ty Mỹ có trụ sở tại Việt Nam, như vậy sẽ dễ dàng cho bạn hơn khi xin việc tại Mỹ. Mình có một anh bạn làm ở IBM Việt Nam, khi sang đây cũng xin làm ở IBM cũng y như hồi ở Việt Nam thôi.

Trường hợp 2: có chuyên môn, kinh nghiệm làm việc, chỉ có điều không nghe tiếng Anh được thì sẽ gặp khó khăn khi xin việc. Phải học lại tiếng Anh và bổ sung chuyên môn cần thiết.

Trường hợp 3: không có chuyên môn, nhưng giỏi tiếng Anh, bạn cũng dễ dàng tìm việc, có thể công việc không nhẹ nhàng hoặc không như bạn mong muốn, nhưng dù sao cũng còn hơn là không có việc. Có thời gian tìm hiểu ở Mỹ, bạn có thể học bổ sung một số ngành nghề khác để sau này có cơ hội thì mình sẽ thay đổi.

Trường hợp 4: không chuyên môn, không tiếng Anh. Quả là rất khó khăn, nếu bạn rơi vào trường hợp này. Bạn chỉ có thể tìm được những việc làm tay chân ở chợ hoặc nhà hàng Việt Nam, thậm chí nếu không biết tiếng Anh bạn cũng chỉ làm việc ở trong bếp thôi, chứ cũng không được làm bồi bàn nữa. Nếu có khách Mỹ, bạn phải biết nghe và nói để nhận order chứ. Lương thấp, thậm chí không có bất kỳ quyền lợi gì cả. Hoặc bạn có thể xin làm nail, cắt tóc. Mình thấy hầu hết người nào mới sang cũng đi làm nghề này hết.

Trên đây mình đang nói tới là bạn tự lực đi xin việc, không có sự giúp đỡ của người thân quen giới thiệu. Ngoài ra cũng cần có một chút may mắn. Nếu như bạn có người giúp đỡ sometimes sẽ dễ dàng hơn cho bạn cho dù bạn rơi vào bất kỳ trường hợp nào.

Nói tóm lại mình thấy rằng: ngoài trình độ chuyên môn, tiếng Anh là quan trọng nhất. Nếu không có nó, coi như mọi cánh cửa đều đóng lại với bạn. Phải học tiếng Anh. Bởi vì ở nước Mỹ mà không biết nói được tiếng Anh thì coi như câm, không nghe được thì coi như điếc, không đọc được thì coi như mù. Chẳng khác gì người tàn phế. Đó là mình chưa nói đến tuổi tác, đa phần các gia đình nhập cư theo diện bảo lãnh gia đình thì người trụ cột đều ngoài 40, mà ở lứa tuổi này trở lên, có những việc mà sức khỏe không cho phép.

Nói thì dễ, nhưng thực tế thì không đơn giản, bởi vì ai cũng muốn đi học cả nhưng điều kiện không cho phép. Thời gian, tiền bạc, tuổi tác, gia đình, con cái, nơi ăn chốn ở, đủ mọi thứ làm cho bạn bị chi phối. Đi học mà đầu óc lúc nào cũng nghĩ tới kế sinh nhai, cũng căng lắm, chứ không phải như hồi xưa được bố mẹ nuôi cho ăn học, không phải lo lắng gì, chỉ việc cắp sách tới trường.

• Khi thuê nhà hay chung cư, các bạn phải chứng minh được là có việc làm. Nếu không có người co-sign, họ sẽ chấp nhận cho các bạn đặt cọc trước 03 tháng tiền nhà. Giá thuê nhà, chung cư tùy theo tiểu bang, số phòng và khu vực mà các bạn muốn thuê. Ví dụ tại Texas, thuê chung cư 1 phòng có giá từ 300USD-900USD.

• Các bạn có thể tìm thông tin thuê nhà trên các website. Sau khi thuê, các bạn claim vào website đó và họ sẽ rebate lại cho các bạn 100USD-200USD tùy thời điểm.

• Trong trường hợp độc thân hoặc không có con nhỏ, các bạn cũng có thể chọn giải pháp share phòng (ở chung), chi phí rẻ hơn và cũng không đòi hỏi nhiều về giấy tờ.

Bài này do kinh nghiệm cá nhân khi đi thuê nhà ở Dallas, TX. Mình cũng đã dẫn 1 người đi thuê nhà như vậy rồi. Người này cũng sinh hoạt trên VDT từ Cali chuyển về TX. Năm ngoái, khi thuê chung cư xong thì mình cũng claim vào http://www.rent.com, họ gửi lại cho 100USD prepaid card. Còn chỗ mình đang ở, lúc trước cũng phải đặt cọc 2,436USD. Sau 1 năm thì họ viết check trả lại cho. Điện nước thì phải trả riêng cùng với phí môi trường của city.

Các bạn cần tham khảo thêm tại Sổ HưỚng Dẫn Dành Cho Người Mới Nhập Cư

• Ở Hoa Kỳ, quý vị có thể chọn nơi mình muốn sinh sống. Nhiều người sống chung với bạn bè hoặc người thân trong gia đình khi họ mới tới. Sau khi tìm được việc làm, họ chuyển ra ở riêng. Đôi khi những tổ chức tôn giáo hoặc cộng đồng cũng trợ giúp chỗ ở tạm thời.

• Ở Hoa Kỳ, hầu hết người ta phải tiêu tốn khoảng 25% thu nhập để trả tiền nhà. Dưới đây là một số hình thức nhà ở khác nhau:

1. Thuê Nhà

Quý vị có thể tìm thuê những căn hộ hoặc nhà. Quý vị có thể tìm bằng nhiều cách:

• Tìm những bảng hiệu “Căn Hộ Cho Thuê” (Apartment Available) hoặc “Cho Thuê” (For Rent) trên những tòa nhà.

• Xem trên báo ở mục gọi là “Quảng Cáo Rao Vặt” (Classified Advertisements) hoặc “Rao Vặt” (Classifieds). Tìm phần liệt kê “Căn Hộ Cho Thuê” (Apartments for Rent) hoặc “Nhà Cho Thuê” (Homes for Rent). Những trang này sẽ có thông tin về nhà ở, chẳng hạn như nhà ở đâu, có bao nhiêu phòng và giá thuê là bao nhiêu.

• Xem trên những trang vàng trong niên giám điện thoại dưới mục “Quản Lý Bất Động Sản” (Property Management). Đây là những công ty cho thuê nhà. Những công ty này có thể tính lệ phí cho việc giúp quý vị tìm nhà.

• Hỏi thăm bạn bè, bà con hoặc đồng sự để biết những nơi cho thuê.

• Đọc các bảng tin trong thư viện, tiệm tạp hóa, và trung tâm cộng đồng để tìm các thông báo “Cho Thuê”.

• Đọc những mục cho thuê nhà trên mạng Internet. Nếu không có máy vi tính ở nhà, quý vị có thể đến thư viện công cộng hoặc một quán cà phê Internet.

• Gọi đến một nhân viên địa ốc địa phương.

2. Phải Chuẩn Bị Những Gì Khi Thuê Nhà?

• Nộp Đơn Xin Thuê Nhà. Những người cho mướn căn hộ hoặc nhà ở được gọi là “chủ nhà” (landlord). Chủ nhà có thể yêu cầu quý vị điền vào mẫu đơn xin thuê nhà. Làm như vậy để chủ nhà có thể kiểm tra xem quý vị có khả năng trả tiền thuê nhà hay không.

• Mẫu đơn có thể yêu cầu số An Sinh Xã Hội và giấy tờ chứng minh rằng quý vị đang có việc làm. Quý vị có thể sử dụng Thẻ Thường Trú Nhân của mình để thay thế nếu chưa có số An Sinh Xã Hội. Quý vị cũng có thể sử dụng hóa đơn lãnh lương để chứng minh rằng quý vị đang có việc làm. Quý vị có thể phải trả một khoản lệ phí nộp đơn nhỏ.

• Nếu quý vị vẫn chưa đi làm, có thể quý vị sẽ nhờ ai đó ký tên chung vào bản hợp đồng thuê nhà của mình. Người này được gọi là “người đồng ký tên” (co-signer). Nếu quý vị không thể trả tiền thuê nhà thì người đồng ký tên sẽ phải trả tiền thuê nhà thay cho quý vị.
Ký Hợp Đồng Thuê Nhà. Nếu chủ nhà đồng ý cho quý vị thuê nhà, quý vị sẽ ký hợp đồng thuê nhà (lease). Khi ký hợp đồng, quý vị đồng ý thanh toán tiền nhà đúng hẹn và đồng ý thuê nhà đó trong một thời gian nhất định. Hầu hết hợp đồng có thời hạn là một năm. Quý vị cũng có thể tìm nhà ở với thời hạn ngắn hơn chẳng hạn như một tháng. Có thể quý vị phải trả tiền thuê nhiều hơn cho hợp đồng ngắn hạn so với hợp đồng dài hạn.

• Khi ký hợp đồng, quý vị chấp thuận giữ cho nhà sạch sẽ và được bảo quản tốt. Nếu quý vị làm hư hại nơi thuê, có thể quý vị phải trả thêm một khoản phí tổn. Hợp đồng cũng có thể quy định số người có thể ở trong nhà.

• Hợp đồng thuê nhà là một văn bản pháp luật. Quý vị phải thực hiện đúng phần của mình trong hợp đồng. Chủ nhà cũng phải thực hiện phần của họ. Họ phải giữ cho nơi ở an toàn và trong tình trạng tốt.

3. Đặt Tiền Thế Chân.

• Thông thường, người thuê nhà phải đặt tiền thế chân khi họ dọn vào nhà thuê. Số tiền này thường bằng số tiền thuê nhà một tháng. Quý vị sẽ nhận lại tiền thế chân khi trả nhà nếu nhà sạch sẽ và trong tình trạng tốt. Nếu không, chủ nhà có thể giữ một phần hoặc tất cả số tiền này để trả cho việc lau chùi hoặc sửa chữa.
Hãy kiểm tra nhà hoặc căn hộ trước khi quý vị dọn vào. Nói cho chủ nhà biết về bất cứ vấn đề nào mà quý vị tìm thấy. Trước khi dọn đi hãy hỏi chủ nhà để biết quý vị cần phải sửa những gì để được hoàn trả toàn bộ tiền thế chân của mình.

• Trả Các Chi Phí Khác Khi Mướn Nhà. Đối với một số nhà hoặc căn hộ, tiền thuê bao gồm cả những chi phí tiện ích (gas, điện, sưởi ấm, nước và đổ rác). Đối với những nhà khác, quý vị phải trả riêng cho những chi phí này. Khi quý vị tìm nhà ở, hãy hỏi chủ nhà xem giá thuê đã bao gồm chi phí tiện ích chưa. Nếu có, hãy đảm bảo rằng điều này được ghi rõ trong hợp đồng thuê nhà trước khi quý vị ký. Nếu tiền nhà không bao gồm tiện ích, quý vị nên hỏi xem những khoản này sẽ tốn bao nhiêu. Chi phí của một số tiện ích sẽ cao hơn vào mùa hè (máy lạnh) hoặc mùa đông (máy sưởi).

4. Kết Thúc Hợp Đồng.

• Kết thúc một hợp đồng thuê nhà được gọi là “chấm dứt hợp đồng” (terminating your lease). Đôi khi chủ nhà đồng ý chấm dứt hợp đồng sớm cho quý vị nếu họ có thể tìm được người thuê khác. Nếu không, có thể quý vị sẽ phải trả tiền thuê hàng tháng cho đến khi chấm dứt hợp đồng ngay cả khi quý vị không còn tiếp tục ở nữa. Hãy gởi thư cho chủ nhà để báo rằng quý vị muốn chuyển đi. Cũng có thể quý vị không lấy lại được tiền thế chân. Hầu hết chủ nhà đòi hỏi bản thông báo ít nhất là 30 ngày trước khi quý vị dự định chuyển đi.

Thường trú nhân hưởng phần lớn những quyền của công dân Hoa Kỳ. Tuy nhiên, có nhiều lý do quan trọng để quý vị cân nhắc việc nhập tịch Hoa Kỳ

• Tỏ lòng yêu nước: Nhập quốc tịch là một cách chứng tỏ lòng trung thành với đất nước mới của mình.

• Bỏ phiếu: Chỉ công dân mới được phép bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang. Hầu hết các tiểu bang cũng hạn chế quyền bầu cử, hầu hết các cuộc bầu cử, chỉ dành cho công dân Hoa Kỳ.

• Làm bồi thẩm viên: Chỉ công dân Hoa Kỳ mới được phép làm bồi thẩm viên liên bang. Hầu hết các tiểu bang cũng hạn chế quyền làm bồi thẩm viên, chỉ dành cho công dân Hoa Kỳ. Nghĩa vụ làm bồi thẩm viên là một trách nhiệm quan trọng cho tất cả các công dân Hoa Kỳ.

• Có hộ chiếu Hoa Kỳ khi đi du lịch: Hộ chiếu Hoa Kỳ cho phép quý vị yêu cầu chính phủ Hoa Kỳ trợ giúp mình nếu cần thiết khi đang ở nước ngoài.

• Bảo lãnh người thân trong gia đình sang Hoa Kỳ: Thường thì chính phủ Hoa Kỳ sẽ ưu tiên hơn cho những công dân Mỹ nộp đơn xin phép cho người thân trong gia đình sang định cư tại Hoa Kỳ.

• Nhập tịch Hoa Kỳ cho con cái sanh ở ngước ngoài: Trong phần lớn các trường hợp, những đứa con được sanh ở nước ngoài của công dân Hoa Kỳ được tự động hưởng tư cách công dân Hoa Kỳ.

• Hội đủ điều kiện làm việc cho chính phủ liên bang: Một số việc làm trong các cơ quan chính phủ đòi hỏi phải có quốc tịch Hoa Kỳ.

• Tranh cử các chức vụ dân cử: Chỉ công dân Hoa Kỳ mới được tranh cử chức vụ liên bang (Thượng Viện hoặc Hạ Viện Hoa Kỳ) và hầu hết các chức vụ trong chính quyền tiểu bang và
địa phương.

• Quyền thường trú vĩnh viễn: Quyền thường trú của công dân Hoa Kỳ không thể bị tước đoạt.

• Hội đủ điều kiện hưởng tiền trợ cấp và học bổng của chính phủ liên bang: Nhiều khoản tiền trợ cấp sinh viên, bao gồm các khoản học bổng và tiền tài trợ của chính phủ cho những mục đích đặc biệt chỉ dành riêng cho công dân Hoa Kỳ.

• Hội đủ điều kiện xin trợ cấp chính phủ: Một số khoản trợ cấp của chính phủ được dành riêng cho công dân Hoa Kỳ.

Thời gian quy định để nhập tịch, trở thành một công dân

Thủ tục trở thành công dân Hoa Kỳ được gọi là nhập tịch, naturalization.

Quý vị có thể xin nhập tịch khi đã hội đủ những điều kiện sau đây

5 năm là thường trú nhân: Quý vị có thể nộp đơn nhập tịch trong vòng 90 ngày trước sinh nhật 5 năm ngày bạn trở thành thường trú nhân (ngày ghi trên thẻ xanh) nếu:
• Ít nhất 18 tuổi; và

• Là thường trú nhân ở Hoa Kỳ ít nhất năm năm; và

• Có mặt tại Hoa Kỳ ít nhất 30 tháng trong năm năm vừa qua (không bắt buộc liên tục); Không rời khỏi Hoa Kỳ trong các chuyến đi kéo dài từ 6 tháng trở lên; và

• Sống ở một tiểu bang hay đặc khu của USCIS ít nhất ba tháng trước khi nộp đơn xin nhập tịch.

3 năm là thường trú nhân: Nếu quý vị kết hôn với một công dân Mỹ, quý vị có thể nộp đơn nhập tịch trong vòng 90 ngày trước sinh nhật 3 năm ngày bạn trở thành thường trú nhân (ngày ghi trên thẻ xanh) nếu:

• Ít nhất 18 tuổi; và

• Hiện tại kết hôn và sống chung với một công dân Mỹ; và

• Đã và đang kết hôn và sống chung với cùng một công dân Mỹ trong vòng 3 năm; và

• Người hôn phối phải có quốc tịch ít nhất 3 năm; và

• Có mặt tại Hoa Kỳ ít nhất 18 tháng trong 3 năm vừa qua (không bắt buộc liên tục); Không rời khỏi Hoa Kỳ trong các chuyến đi kéo dài từ 6 tháng trở lên; và

• Sống ở một tiểu bang hay đặc khu của USCIS ít nhất ba tháng trước khi nộp đơn xin nhập tịch.

Một số điều kiện khác có thể được áp dụng cho quý vị nếu:

• Bản thân quý vị, hoặc quý vị có cha mẹ, người hôn phối hay con cái đã qua đời và đã từng phục vụ cho Quân Lực Hoa Kỳ.

• Quý vị là thường trú nhân ở một số lãnh thổ thuộc Hoa Kỳ nhưng chưa nhập tịch.

• Quý vị đã được chấp thuận tình trạng thường trú nhân chiếu theo điều luật ân xá năm 1986.

• Quý vị là tị nạn dạng asylee hay dạng refugee.

• Người hôn phối của quý vị là công dân Hoa Kỳ và thường xuyên phục vụ quân đội ở nước ngoài.

• Quý vị đã bị tước tình trạng công dân Hoa Kỳ chiếu theo điều luật trước đây vì đã kết hôn với người không phải là công dân Hoa Kỳ.

• Quý vị là công nhân viên của một số công ty hay tổ chức phi lợi nhuận đặc biệt nào đó.

Hãy tham khảo Tập Hướng Dẫn Thủ Tục Nhập Tịch để biết thêm chi tiết. Quý vị cũng có thể hỏi ý kiến của luật sư chuyên về di trú hoặc một chuyên gia về vấn đề di trú.

Các Điều Kiện Cần Có Để Nhập Tịch

Nhìn chung, các điều kiện phải hội đủ để nhập tịch là:
1. Cư trú ở Hoa Kỳ với tư cách là thường trú nhân trong một khoảng thời gian nhất định (Cư Trú Liên Tục).

2. Có mặt tại Hoa Kỳ trong những khoảng thời gian nhất định (Sự Hiện Diện Thực Tế).

3. Có mặt ở tiểu bang hay đặc khu của USCIS trong những khoảng thời gian nhất định (Thời gian ở Đặc Khu của USCIS hay Tiểu Bang của Hoa Kỳ).

4. Có hành vi hợp pháp và đứng đắn (Nhân Cách Đạo Đức Tốt).

5. Biết tiếng Anh cũng như các sự kiện về lịch sử và chính quyền Hoa Kỳ (Tiếng Anh và Bổn Phận Công Dân).

6. Hiểu biết và chấp nhận các nguyên tắc của Hiến Pháp Hoa Kỳ (Trung Thành Với Hiến Pháp).

1. Cư Trú Liên Tục

Cư trú liên tục, Continuous residence, có nghĩa là quý vị phải sống ở Hoa Kỳ với tư cách là thường trú nhân trong một khoảng thời gian theo quy định. Hầu hết mọi người phải là thường trú nhân và cư trú liên tục trong năm năm (hoặc ba năm, nếu kết hôn với một công dân Hoa Kỳ) thì mới được nộp đơn xin nhập tịch.

Ngày ghi trên thẻ Thường Trú Nhân của quý vị là ngày bắt đầu thời hạn năm năm (hoặc 3 năm). Nếu rời khỏi Hoa Kỳ trong một thời gian dài, thường là sáu tháng trở lên, quý vị sẽ làm “gián đoạn” tình trạng cư trú liên tục của mình.

Duy trì tình trạng cư trú liên tục để hội đủ điều kiện nhập tịch

Những trường hợp được miễn trừ nếu rời khỏi Mỹ 1 năm: Nếu quý vị làm việc cho chính phủ Hoa Kỳ, một viện nghiên cứu được thừa nhận của Hoa Kỳ, hay một số công ty nào đó của Hoa Kỳ, hoặc nếu là nhà lãnh đạo tinh thần ở nước ngoài, có thể quý vị vẫn duy trì được tình trạng cư trú liên tục nếu:
1. Đã có mặt thực sự và cư trú liên tục ở Hoa Kỳ (không xuất cảnh) trong ít nhất một năm sau khi được chấp thuận tình trạng thường trú nhân.

2. Đã nộp mẫu đơn N-470, Đơn Xin Duy Trì Tình Trạng Cư Trú Liên Tục Để Hội Đủ Điều Kiện Nhập Tịch (Application to Preserve Residence for Naturalization Purposes) trước khi quý vị xuất cảnh khỏi Hoa Kỳ hơn một năm.

Trong hầu hết trường hợp, thời gian quý vị sống ở Hoa Kỳ trước khi xuất cảnh sẽ không được tính vào thời gian cư trú liên tục của quý vị. Điều này có nghĩa là sau khi quý vị trở về Hoa Kỳ, thời gian cư trú liên tục được tính lại từ đầu, và quý vị phải chờ bốn năm một ngày thì mới hội đủ điều kiện nộp đơn xin nhập tịch.

Lưu ý: Giấy phép tái nhập cảnh (re-entry permit, hay mẫu đơn I-131) và Đơn Xin Duy Trì Tình Trạng Cư Trú Liên Tục Để Hội Đủ Điều Kiện Nhập Tịch (Application to Preserve Residence for Naturalization Purposes, hay mẫu đơn N-470) là hai mẫu đơn khác nhau. Quý vị có thể xuất trình giấy phép tái nhập cảnh thay cho thẻ Thường Trú Nhân nếu đã đi dưới 12 tháng, hoặc thay cho thị thực/chiếu khán (visa) nếu đã đi trên 12 tháng, khi trở về sau chuyến tạm thời rời khỏi Hoa Kỳ. Do đó nếu ra khỏi Hoa kỳ trên 12 tháng bạn cần xin thêm Giấy phép tái nhập cảnh, re-entry permit.

Các trường hợp miễn trừ cho quân nhân

Có thể sẽ không áp dụng các điều kiện về thời gian cư trú liên tục và thời gian hiện diện thực tế nếu quý vị đang tại ngũ hoặc vừa được giải ngũ ra khỏi Quân Lực Hoa Kỳ. Quý vị có thể tìm hiểu thêm trong tập Thông Tin Về Thủ Tục Nhập Tịch Dành Cho Quân Nhân M-599 (Naturalization Information for Military Personnel), số M-599. Thường thì mỗi căn cứ quân sự phải có một người phụ trách việc xử lý đơn xin nhập tịch của quý vị và chứng thực mẫu đơn N-426, Đơn Xin Giấy Chứng Nhận Phục Vụ Quân Đội hay Thuỷ Quân (Request for Certification of Military or Naval Service). Quý vị phải nộp mẫu đơn N-426 cùng với đơn xin nhập tịch.

Quý vị cần biết rằng việc rời khỏi Hoa Kỳ trong khi đơn xin nhập tịch của mình đang được xét duyệt có thể làm cho quý vị không đủ điều kiện nhập tịch, nhất là nếu quý vị nhận việc làm ở nước ngoài.

2. Sự Hiện Diện Thực Tế Tại Hoa Kỳ

Sự hiện diện thực tế, physical presence, có nghĩa là quý vị đã thực sự có mặt ở Hoa Kỳ. Nếu là thường trú nhân từ 18 tuổi trở lên, quý vị phải hiện diện thực tế ít nhất 30 tháng trong năm năm vừa qua; hoặc 18 tháng trong ba năm vừa qua nếu quý vị kết hôn với một công dân Hoa Kỳ, trước khi nộp đơn xin nhập tịch.

Thời gian hiện diện thực tế và thời gian cư trú liên tục khác nhau như thế nào?

• Thời gian hiện diện thực tế là tổng số ngày quý vị có mặt ở Hoa Kỳ, không tính đến những ngày quý vị ở nước ngoài. Mỗi ngày quý vị ở nước ngoài là một ngày bị trừ vào tổng số thời gian hiện diện thực tế của quý vị. Nếu quý vị rời khỏi Hoa Kỳ một thời gian dài, hoặc có nhiều chuyến du lịch ngắn ở nước ngoài, có thể quý vị sẽ không đáp ứng yêu cầu về thời gian hiện diện thực tế.

Để tính thời gian hiện diện thực tế của mình, hãy tính tổng thời gian quý vị đã sống ở Hoa Kỳ, sau đó trừ đi tất cả những ngày quý vị đã đi nước ngoài. Ở đây cũng tính luôn cả các chuyến đi du lịch ngắn ở Canada hay Mễ Tây Cơ. Thí dụ, nếu quý vị đi chơi ở Mễ Tây Cơ trong cuối tuần, quý vị vẫn phải tính số ngày này vào tổng số ngày quý vị đã ở nước ngoài.

• Thời gian cư trú liên tục là tổng thời gian quý vị đã cư trú ở Hoa Kỳ với tư cách là thường trú nhân trước khi nộp đơn xin nhập tịch. Nếu quý vị có một chuyến đi nước ngoài quá dài, quý vị có thể làm gián đoạn thời gian cư trú liên tục của mình.

3. Thời Gian Thường Trú ở Một Tiểu Bang hay Đặc Khu của USCIS

Hầu hết những người nộp đơn nhập tịch phải sống ở tiểu bang hay đặc khu của USCIS nơi họ nộp đơn ít nhất ba tháng. Các sinh viên có thể nộp đơn nhập tịch ở nơi đi học hoặc nơi gia đình của mình sống (nếu còn phụ thuộc vào hỗ trợ của phụ huynh).

4. Có Tư Cách Đạo Đức Tốt

Để hội đủ điều kiện nhập quốc tịch, quý vị phải là một người có đạo đức tốt. Quý vị không được coi là “đạo đức tốt” nếu phạm pháp trong khoảng thời gian năm năm trước khi nộp đơn xin nhập tịch, hoặc khai láo trong cuộc phỏng vấn nhập tịch.

Những hành vi có thể cho thấy thiếu tư cách đạo đức

• Lái xe trong khi say rượu hay thường xuyên bị say xỉn.
• Đánh bạc bất hợp pháp.
• Mãi dâm.
• Khai láo để xin quyền lợi nhập cư.
• Không trả tiền cấp dưỡng con cái khi có lệnh của tòa.
• Tham gia các hành động khủng bố.
• Ngược đãi người khác vì lý do chủng tộc, tôn giáo, nguồn gốc quốc gia, quan điểm chính trị, hay quan hệ xã hội.

Nếu phạm một số tội nhất định, quý vị có thể sẽ không bao giờ được trở thành công dân Hoa Kỳ và rất có thể bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ. Những tội này được gọi là ngăn trở, bars, nhập quốc tịch.

Các tội gọi là đại hình gia trọng

Nếu phạm tội vào hoặc sau ngày 29 tháng Mười Một, 1990, bao gồm: cố sát, hiếp dâm, xâm phạm tình dục trẻ em, hành hung bằng bạo lực, phản quốc, và buôn bán bất hợp pháp ma túy, vũ khí, hoặc buôn người là một số thí dụ về những tội có thể bị ngăn cấm vĩnh viễn không được nhập quốc tịch Hoa Kỳ.

Trong hầu hết trường hợp, những người được miễn quân dịch hoặc bị giải ngũ khỏi Quân Lực Hoa Kỳ vì là người nhập cư, và là người nhập cư đã đào ngũ khỏi Quân Lực Hoa Kỳ cũng bị ngăn cấm nhập quốc tịch Hoa Kỳ vĩnh viễn.

Quý vị cũng có thể bị từ chối nhập tịch nếu có hành vi khác cho thấy rằng quý vị không có tư cách đạo đức tốt.

Có một số tội trạng khác cũng ngăn cấm quý vị tạm thời không được nhập quốc tịch. Ngăn cấm tạm thời thường không cho phép quý vị trở thành công dân Mỹ trong khoảng thời gian có thể đến năm năm sau khi phạm tội. Các tội này bao gồm:
• Bất cứ tội nào cố tình gây hại cho người khác.
• Bất cứ tội nào liên quan đến việc gian lận tài sản hay gian lận đối với chính phủ.
• Hai tội hoặc nhiều hơn mà tổng thời gian thụ án là năm năm trở lên.
• Vi phạm luật về chất quốc cấm (thí dụ dùng hay buôn ma túy bất hợp pháp).
• Ở tù hoặc bị giam 180 ngày trở lên trong năm năm vừa qua.

Khi quý vị nộp đơn xin nhập tịch, hãy nhớ báo cáo về các tiền án của quý vị, nếu có. Tiền án bao gồm cả các tội đã được xóa khỏi hồ sơ hoặc những lần phạm tội trước khi quý vị đủ 18 tuổi. Nếu quý vị không khai báo những tội này cho USCIS biết, quý vị có thể bị từ chối nhập tịch và có thể bị ghép tội gian lận để nhập tịch.

Những án được xem là có tính cách suy đồi đạo đức là:
1) Mang một vũ khí được giấu với chủ ý để sử dụng;

2) Child hoặc spousal abuse (tạm dịch là bạo hành trẻ em hoặc người phối ngẫu;

3) Disorderly conduct (tạm dịch là hành vi gây rối);

4) Kidnapping (tạm dịch là bắt cóc);

5) Murder và volutary manslaughter (tạm dịch là tội giết người và tội ngộ sát);

6) Robbery (tạm dịch là ăn cướp);

7) Theft (ăn cắp và ăn căp vặt);

8) Embezzlement (tạm dịch là biển thủ);

9) Prostitution (tạm dịch là tội mãi dâm);

10) Forgery (tạm dịch là giả mạo giấy tờ hoặc chữ ký như những tội cổ phiếu giả);

11) Fraud (tạm dịch là lừa đảo);

12) Những tội về ma túy;

13) Những tội rửa tiền…

Những tội được coi là aggravated felony (tội ác nghiêm trọng) là:
1) Murder (giết người)

2) rape (hãm hiếp)

3) ăn cướp và bị án trên một năm

4) Buôn lậu ma túy

5) Buôn lậu vũ khí

6) Những tội hành hung và bị án tù trên một năm

7) Những tội giả mạo chữ ký hoặc giấy tờ và bị án tù trên một năm

8) Những tội lừa đảo gây thiệt thòi cho nạn nhân trên $10,000…

5. Tiếng Anh và Bổn Phận Công Dân

Nhìn chung, quý vị phải chứng tỏ mình biết đọc, viết và nói tiếng Anh ở mức căn bản. Quý vị cũng phải có kiến thức căn bản về lịch sử và chính phủ Hoa Kỳ, được gọi là Bổn phận công dân, civics.

Quý vị phải đậu cuộc kiểm tra tiếng Anh và cuộc kiểm tra kiến thức về bổn phận công dân để chứng tỏ là quý vị hội đủ điều kiện này.

6. Gắn Bó Với Hiến Pháp

Quý vị phải sẵn sàng ủng hộ và bảo vệ nước Mỹ cũng như Hiến Pháp Hoa Kỳ. Quý vị sẽ tuyên bố sự “gắn bó” hay trung thành với nước Mỹ và Hiến Pháp Hoa Kỳ bằng cách đọc Lời Tuyên Thệ Trung Thành, Oath of Allegiance. Sau khi đọc Lời Tuyên Thệ Trung Thành, quý vị chính thức trở thành công
dân Hoa Kỳ.

Những người chứng minh được là họ bị khuyết tật về thể xác hay tâm thần khiến cho họ không đủ khả năng hiểu được ý nghĩa của lời tuyên thệ thì sẽ được miễn đọc Lời Tuyên Thệ Trung Thành.

Nếu quý vị chuyển chỗ ở trong thời gian chờ đơn xin nhập tịch được xử lý, quý vị phải thông báo cho USCIS biết địa chỉ mới. Quý vị có thể gọi 1-800-375-5283 để thông báo địa chỉ mới. Quý vị cũng phải nộp đơn AR-11 cho DHS. Quý vị có thể đổi địa chỉ trên mạng qua mẫu AR-11 tại http://www.uscis.gov.

Lễ Nhập Tịch

Nếu USCIS chấp thuận đơn xin nhập tịch của quý vị, quý vị phải tham dự lễ nhập tịch và đọc Lời Tuyên Thệ Trung Thành với Hoa Kỳ. USCIS sẽ gởi cho quý vị mẫu N-445, Giấy Thông Báo Lễ Nhập Tịch và Tuyên Thệ, Notice of Naturalization Oath Ceremony, để cho quý vị biết thời gian và địa điểm của buổi lễ.

Quý vị phải điền vào mẫu đơn này và đem đến buổi lễ. Nếu không thể dự lễ được vào ngày hẹn, quý vị có thể xin hẹn vào ngày khác. Để xin hẹn khác, quý vị phải gởi mẫu N-445 trở lại văn phòng USCIS của địa phương cùng với thư giải thích lý do tại sao quý vị không thể dự lễ được.

Khi đến dự buổi lễ Tuyên Thệ, quý vị sẽ nộp lại Thẻ Thường Trú Nhân cho nhân viên ở đó. Quý vị không cần thẻ này nữa, vì sau khi tuyên thệ quý vị sẽ được cấp Giấy Chứng Nhận Nhập Tịch, Certificate of Naturalization.

Sau khi đọc Lời Tuyên Thệ Trung Thành quý vị mới được là công dân Hoa Kỳ. Một viên chức sẽ từ từ đọc từng phần Lời Tuyên Thệ và yêu cầu quý vị nhắc lại. Sau khi đọc Lời Tuyên Thệ xong, quý vị sẽ được cấp Giấy Chứng Nhận Nhập Tịch. Giấy chứng nhận này chứng minh quý vị là công dân Hoa Kỳ.

Sau khi đọc Lời Tuyên Thệ Trung Thành tại một buổi lễ nhập tịch chính thức thì quý vị mới được là công dân Hoa Kỳ.

Chúng tôi chúc mừng quý vị đã nhập tịch Hoa Kỳ và chúc quý vị thành công tại quốc gia này.